Nội dung chính
Dự trữ khí đốt EU đang đứng trước rủi ro nghiêm trọng khi mức lấp đầy kho có thể chỉ đạt 80%, gây áp lực lớn lên an ninh năng lượng toàn khu vực trước mùa đông.
Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Hợp tác các nhà điều tiết năng lượng châu Âu (ACER), Liên minh châu Âu (EU) đang chật vật trong cuộc đua lấp đầy các kho lưu trữ nhiên liệu. Mục tiêu ban đầu là đạt 90% công suất trước khi thời tiết chuyển lạnh, nhưng thực tế nghiệt ngã của chuỗi cung ứng toàn cầu đang khiến con số này khó lòng đạt tới.
Khoảng trống 10% và bài toán nhập khẩu LNG hóc búa
Để thu hẹp khoảng cách từ mức dự trữ hiện tại lên mục tiêu 90%, ACER phân tích rằng các quốc gia thành viên EU cần tăng cường nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thêm khoảng 13% so với năm 2025. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đang thắt chặt, việc tìm kiếm nguồn cung bổ sung không hề đơn giản.
Việc thiếu hụt này không chỉ là vấn đề về số lượng mà còn là vấn đề về thời điểm. Khi mùa đông đến gần, nhu cầu sưởi ấm tăng vọt, bất kỳ một sai số nhỏ nào trong kế hoạch dự trữ cũng có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt cục bộ, đẩy chi phí sinh hoạt của người dân và chi phí vận hành của doanh nghiệp lên cao.
Điểm nghẽn địa chính trị: Từ eo biển Hormuz đến Qatar
Nguyên nhân cốt lõi khiến EU rơi vào thế khó xuất phát từ những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Eo biển Hormuz – “huyết mạch” vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu – hiện đang trong tình trạng gần như bị đóng cửa, tạo ra một cú sốc cung ứng trực tiếp đến thị trường châu Âu.
Song song với đó, Qatar – một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới – cũng gặp sự cố nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng. Các chuyên gia năng lượng nhận định rằng việc khôi phục hoàn toàn công suất tại Qatar có thể mất nhiều năm, điều này tước đi một phương án dự phòng quan trọng của EU trong ngắn hạn.
Cuộc chiến giành giật nguồn cung và áp lực giá cả
Hiện nay, EU đang dựa chủ yếu vào nguồn khí từ Mỹ và Na Uy. Tuy nhiên, sự đứt gãy nguồn cung từ Trung Đông đã tạo ra một hiệu ứng domino, đẩy châu Âu vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt với các thị trường châu Á để giành giật những chuyến tàu LNG còn sót lại.
Hệ quả tất yếu là giá khí đốt tại thị trường châu Âu đã tăng vọt khoảng 40%. Đáng lo ngại hơn, dữ liệu từ Gas Infrastructure Europe cho thấy mức dự trữ hiện tại chỉ đạt khoảng 31% công suất. Đây là mức thấp kỷ lục kể từ năm 2022 – thời điểm EU chao đảo vì bị Nga cắt giảm nguồn cung. Sự sụt giảm này là kết quả của một mùa đông lạnh kéo dài trước đó, kết hợp với tâm lý e dè của các doanh nghiệp khi giá khí đốt quá cao khiến họ không dám nhập hàng tích trữ.
Chiến lược điều phối tập trung: Lối thoát cho EU?
Để ngăn chặn kịch bản tồi tệ nhất, EU đã triển khai một cơ chế điều phối mua sắm tập trung. Thay vì để các quốc gia thành viên tự do cạnh tranh và đẩy giá lên cao (panic buying), EU sẽ đứng ra điều phối lộ trình bổ sung kho dự trữ.
Việc mua sắm tập trung không chỉ giúp ổn định giá cả mà còn tăng vị thế thương lượng của EU đối với các nhà cung cấp lớn. Đây là bước đi chiến lược nhằm đảm bảo mọi quốc gia thành viên, dù giàu hay nghèo, đều có đủ năng lượng để vận hành trong mùa đông tới.
Góc nhìn chuyên gia: Bài học về sự đa dạng hóa
Nhìn từ góc độ kinh tế năng lượng, cuộc khủng hoảng lần này một lần nữa chứng minh rằng việc phụ thuộc vào một vài tuyến đường vận tải hoặc một vài nhà cung cấp chiến lược là cực kỳ rủi ro. EU cần đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và đa dạng hóa nguồn cung không chỉ về quốc gia mà còn về phương thức vận chuyển để tránh những “điểm nghẽn” tương tự trong tương lai.
Theo bạn, liệu việc điều phối tập trung của EU có đủ để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng giá năng lượng mới vào mùa đông này? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.
