Nội dung chính
Ô nhiễm không khí đang trở thành một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng nhất đối với Hà Nội. Với AQI liên tục ở mức “xấu” và “rất xấu”, thành phố cần chuyển từ các biện pháp tạm thời sang một chiến lược kiểm soát bài bản, dài hạn.
Thực trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội
Trong những năm gần đây, mức PM2.5 trung bình tại Hà Nội thường xuyên vượt mức 25 µg/m³ cho phép ở Việt Nam và 10 µg/m³ khuyến nghị của WHO. Dữ liệu từ trạm quan trắc công khai (2023‑2024) cho thấy nhiều ngày AQI vượt mức 150, tương đương “rất xấu”.
Địa hình thấp trũng và gió trung bình yếu khiến các chất ô nhiễm khó phân tán, đặc biệt vào mùa đông khi hiện tượng nghịch nhiệt xuất hiện.
Những nguồn phát thải chính
- Giao thông: mật độ xe máy và ô tô cũ, không đạt tiêu chuẩn khí thải, tạo ra NO₂, CO và PM2.5.
- Xây dựng: thi công không che chắn, bụi thô và bụi mịn lan tỏa vào không khí.
- Công nghiệp & làng nghề: các cơ sở quy mô nhỏ dùng nhiên liệu hóa thạch hoặc đốt sinh khối.
- Nông nghiệp lân cận: đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp tạo ra bụi mịn xuyên biên giới.
Những điểm nghẽn trong quản lý chất lượng không khí
Thiếu hệ thống kiểm kê nguồn thải
Chuyên gia Trương Mạnh Tuấn (Cục Môi trường, Bộ NN&MT) nhấn mạnh rằng việc không có cơ sở dữ liệu đầy đủ khiến việc xác định “điểm nóng” trở nên khó khăn. “Chúng ta phải ưu tiên giải pháp làm trước… kiểm kê sẽ hoàn thành vào năm 2026”, ông nói.
“Chúng ta phải ưu tiên cho một giải pháp để làm trước. Nếu như về giao thông, thì có 5 nguồn thải, phải kiểm kê các nguồn thải để xem nguồn nào mạnh nhất, phải bắt đúng bệnh để giải quyết vấn đề đó đầu tiên.”
— Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở NN&MT Hà Nội
Công bố thông tin và dự báo chưa đồng bộ
Các mô hình dự báo hiện có chỉ cung cấp dữ liệu 48 giờ, chưa đủ để cộng đồng và cơ quan quản lý đưa ra biện pháp phòng ngừa kịp thời.
Giải pháp chiến lược dài hạn
Xây dựng “bản đồ sống” số hóa nguồn thải
TS Hoàng Dương Tùng (Mạng lưới không khí sạch VN) đề xuất một nền tảng GIS cập nhật liên tục, ghi rõ địa chỉ, ngành nghề, mức phát thải. Khi kết hợp với hệ thống quan trắc trực tuyến, quản lý sẽ tính toán ngay mức đóng góp của từng nguồn.
Cải thiện giao thông công cộng và quy hoạch
PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm (Đại học GTVT) cho rằng, học hỏi từ Trung Quốc, Hà Nội cần quy hoạch đồng bộ, tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ cho phương tiện và phát triển hệ thống bus, metro, xe đạp công cộng sao cho phù hợp với mật độ dân cư và hành trình thực tế.
Kiểm soát xây dựng, công nghiệp và nông nghiệp
- Áp dụng công nghệ che chắn, rải nước tại công trường.
- Đẩy mạnh nâng cấp thiết bị lọc khí cho các nhà máy công nghiệp.
- Thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch cho các làng nghề và giảm đốt rơm rạ.
Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp trên sẽ tạo ra một chu trình quản lý dựa trên dữ liệu, giảm thiểu rủi ro ô nhiễm và nâng cao chất lượng không khí cho cư dân Hà Nội.
Hãy chia sẻ bài viết để lan tỏa ý thức bảo vệ không khí và theo dõi những cập nhật mới nhất về chính sách môi trường tại Hà Nội.
