Nội dung chính
Tháng Chạp – Khoảnh khắc linh thiêng của người Việt
Tháng Chạp không chỉ là tháng cuối cùng của năm âm lịch mà còn là thời gian mọi gia đình hướng về cội nguồn, chuẩn bị tâm hồn và không gian cho Tết Nguyên Đán.
Theo Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, hơn 90% các hộ gia đình trên khắp cả nước vẫn duy trì các nghi lễ truyền thống trong tháng Chạp, khẳng định đây là một phần không thể thiếu của bản sắc văn hoá Việt.
1. Lễ cúng mùng 1 tháng Chạp
Ngày đầu tiên của tháng Chạp đánh dấu sự khởi đầu cho chuỗi nghi lễ cuối năm. Gia đình thường bày mâm cỗ trên bàn thờ với hương, đèn, hoa tươi, trái cây và một mâm ăn nhẹ. Tùy vùng miền, mâm cỗ có thể là chay (đậu hũ, nấm) hoặc mặn (bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi).
Mâm cỗ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là lời nhắc nhở con cháu về trách nhiệm bảo tồn truyền thống, mở ra một tháng cuối năm suôn sẻ.
2. Lễ cúng rằm tháng Chạp
Rằm tháng Chạp là ngày rằm cuối cùng của năm âm lịch, được xem là dịp quan trọng nhất để tưởng nhớ tổ tiên. Mâm cỗ thường gồm hương, hoa, đèn nến, trà, rượu và các món truyền thống như gà luộc, xôi, bánh trái.
Sau nghi lễ, nhiều gia đình tận dụng thời gian dọn dẹp, sắp xếp lại không gian thờ cúng, tạo môi trường trong lành cho những ngày Tết sắp tới.
3. Lễ cúng ông Công – ông Táo (ngày 23/12 âm lịch)
Ông Công, ông Táo là các vị thần cai quản bếp núc, bảo vệ hạnh phúc gia đình. Vào ngày này, mâm cúng thường có cá chép, ngũ quả, hương, hoa và các món ăn truyền thống. Cá chép được thả ra sông hoặc hồ để tượng trưng cho việc ông Táo cưỡi lên trời báo cáo công việc của gia chủ.
Ritual này không chỉ mang màu sắc tâm linh mà còn gửi gắm mong muốn một gian bếp ấm cúng, một mái ấm thuận hòa trong năm mới.
4. Lễ cúng Tất niên
Lễ Tất niên được tổ chức vào ngày cuối cùng của tháng Chạp, là nghi thức tổng kết năm cũ và chào đón năm mới. Mâm cỗ thường phong phú với gà luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, xôi, giò, chả và các món đặc trưng của từng vùng miền.
Đây không chỉ là lễ dâng hương mà còn là bữa cơm sum họp, nơi các thành viên gia đình cùng nhìn lại một năm đã qua, chia sẻ kỷ niệm và lên kế hoạch cho tương lai.
Kết luận
Bốn lễ cúng quan trọng trong tháng Chạp – mùng 1, rằm, ông Công – ông Táo và Tất niên – không chỉ là nghi lễ tôn giáo mà còn là những khoảng thời gian quý giá để gia đình dừng lại, kết nối với tổ tiên và nhau. Khi mỗi mâm cỗ được dâng lên, một câu chuyện, một ước nguyện, và một niềm tin vào một năm mới an lành được truyền tải.
Nhật Thùy
